20/04/2018

 

Շնորհակալություն hy.yerevan.icro.ir կայք այցելելու համար
Բովանդակություն
Clock
Նիզամի

 

ՙԼեյլի և Մեջնուն՚   Պատմության սկիզբը

 

Նիզամի

Թարգմանությունը، Մկրտիչ Խերունյանի և Սողոմոն Տարոնցու

 

Եվ մարգարիտներ շարելով պես-պես`

Պատմիչն իր զրույցն սկսեց  այսպես.

 

Արաբստանում ապրում էր բարի

Մեծանուն մի մարդ, որ երկար տարի

Իշխում էր  ծաղկած մի  երկրի  վրա.

Առաքինասեր  և ազնիվ  էր  նա.

Հայր էր  հոգատար  իրեն  հպատակ

Ամիրիթների համար բովանդակ:

Քաղցր էր  իր համար հողը  հայրենի

Ամենաընտիր գինուց  ավելի,

Իր մարդկայնությամբ  անվանի  էր  նա

Միակ  ընտրյալն իր երկրի  վրա,

Հզոր` հանց  Սուլթան Արաբըստանի

Եվ  հարուստ` ինչպես  Քարունն  Իրանի,

Երջանկությունը իր մեջ  ամփոփած,

Ինչպես միջուկը  կեղևով պատած:

Խալիֆի  հռչակ  և համբավ  ուներ,

Բայց տխուր էր  նա,   որ  զավակ  չուներ:

Այնպես  էր  տենչում նա  երեխայի

Ինչպես ծաղիկը  սերմին  ծարավի:

Մի իղձ  ուներ նա,   որ  ձեռքը  բախտի

Կտրեր  իր ծառից  մի  ընձյուղ  բարի, 

Ինչպես տապալվող  նոճու արմատից

 

 

 

Մի այլ հասակ  է  բարձրանում  նորից,

Որ երբ փասյանը  դաշտ  է  դուրս  գալիս`

Տեսնում է  նույնտեղ  մի  նոր  կիպարիս,-

Ու  թեպետ  նախկին  նոճին  չի  տեսնում,

Բայց նստում  է  նա նորի  ստվերում:

Կենդանի է   նա  հավետ - հարատև,

Ով   մի  ժառանգ  է  թողնում  իր հետև:

Այս  իղձով վառված`  անում  էր  բարին

Ու  դիրհեմներ  էր  բաշխում  խեղճերին:

Հասմիկ  էր  ցանում, բայց  չէր բուսնում  այն,

Մարգարիտ  փնտրում,   չէր գտնում  սակայն:

Բայց նա հույս  ուներ, որ  այսօր  կամ վաղը

Բախտը  կժպտա  Չգիտեր,  ավաղ,

Այնտե°ղ է  հաճախ  թաքնըված բարին`

Ուր  չի  բաց անում  բախտի  բանալին:

Երբ  քո  ուզածը  չկա,  չի  լինի

Այդ  էլ  անպայման մի  պատճառ  ունի:

Այն, ինչ  շատ անգամ  համարում  ենք  չար,

Վերջը   բարի  է  դառնում  մեզ  համար:

Շատերն  են իրենց ուզածին  տենչում,

Իսկ  երբ հասնում են` արդյոք չե՞ն  զղջում:

Շատ  ձգտումներ  կան մեր  ճանապարհին

Մեզ համար անհայտ,- հենց ա°յդ  է  բարին:

Շտապոմ  է  միշտ,  վազում  ամեն  ոք:

Որն  է  լավ  ու վատ  - չգիտե ոչ  ոք:

Իմացության դուռն փակ  է  կողպեքով,

Բայց կա  բանալի դրված  նրա   քով:

Այսպես` կապված  էր  ժառանգի մտքին

 

 

 

Ամրապինդ, ինչպես  հակինթը` հանքին:

Եվ  տերը,   որպես հատուցում    արժան`

Մի արու   զավակ  պարգևեց  նրան, -

Նորաբաց  մի  վարդ,  մի  նուռ  ծիծաղկոտ,

Բայց նուռն ու վարդը  ի՞նչ  են նրա  մոտ, -

Մի շող-մարգարիտ, որ  լույս  է  սփռում

Նույնիսկ  աղքատի  հողե  խրճիթում:

Երբ  հայրը չքնաղ  զավակին  տեսավ,

Իր գանձարանի դուռը  բաց արավ

Եվ  այդ   նորագյուտ գանձի  հրճվանքից

Շաղ տվեց  ոսկին ճոխ  գանձարանից:

Նորածնին   հանձնեց  դայակին, որ  նա

Ծիծ  տա  փոքրիկին`  մինչև  մեծանա:

Ժամանակն  ինքը  եղավ   ստնտուն,

Սնում էր  սիրով  միամոր  որդուն:

Կաթի ամեն  շիթ  բերնին  մեղրաշուրթ`

Ճշմարտություն էր  դրոշմում  անսուտ,

Եվ   յուրաքանչյուր պատառ  պատվական`

Ուժ ու եռանդ  էր  պարգևում մանկան.

Դեմքին` լեղակի  ամեն  նրբին  գիծ,

Ազատ  էր  պահում  նրան  չար  աչքից:

Կակաչ  շուրթերն  իր  մեղրով  լվանում,

Հասմիկի  պես էր  փթթում, ուռճանում: 

Մեղր է  կասևիր  կաթի  մեջ լուծված,

Կամ  օրորոցում լուսինն  է  քնած:

Երբ  տասնչորս  օրն լրացավ  նրա

Ու  դարձավ  լուսին  նա   երկշաբաթյա`

Կատարելության  տոնեցին   հանդես,

 

Կոչեցին  մանկանն    առաքինի  Քեյս:

Դրանից հետո, երբ տարի  անցավ,

Մանուկն  ավելի  կատարյալ  դարձավ:

Սիրո  էությունն աճում , ուռճանում,

Նրա էությամբ նոր  փայլ  էր  առնում:

Բացվում էր  Քեյսը, բուրում  էր  զվարթ

Գգվանքի  այգում  հանց  հազարան վարդ:

Եվ  երբ նա եղավ  յոթ  տարու  տղա`

Շողշողում  էր  վառ,  ինչպես  շափյուղա:

Իսկ  երբ տաս  գարուն   անցավ  վարդավառ`

Կասեիր  ամռան արև է  նա վառ:

Գեղեցկությունը  Քեյսի, այդ   երկրում,

Առած  էր  դարձել  ամեն  բերանում.

Ով  թեկուզ հեռվից  տեսնում  էր  նրան`

Աղոթք  էր  թափում  բյուր-հազար  բերան:

Հրճվում էր  հայրը զավակով  իր լույս.

Եվ  որպեսզի  նա չըմնա անուս`

Հանձնեց ուսուցչի`  դեռատի  Քեյսին,

Որ լավ  հոգ  տանի  իր  աչքի  լուսին:

Հավաքեց  բերավ  որդուն  դասընկեր`

Ուսումնածարավ  շատ  երեխաներ:

Բոլորն  էլ  այնտեղ  հույսով ու սիրով

Զբաղված  էին  իրենց դասերով:

Տղաների  հետ   կողք-կողքի  նստած

Կային  աղջիկներ  նաև  ամոթխած,-

Ամենքը  տարբեր  տեղից  ու  ցեղից`

Հավաքված  եկած`  ուսման  ծարավից:

Բանիմաց Քեյսը ուսումնարանում

 

 

 

Գիտության   անգին  գանձն էր  ամբարում.

Մտքի   ֆինջանով ըմպում  էր   վճիտ

Ուսման  աղբյուրի  ջուրը  շիթ  առ  շիթ:

Այնտեղ  էր  նաև,  անչափ  գեղեցիկ,

Լեռներից բերված  մի  եղնիկ  աղջիկ 

Համեստ  ու բարի  իմացության պես,

Գողտրիկ անունով`   լուսնյակ անուշիկ,

Պաճուճված,  ինչպես  մի  սիրուն  պուպրիկ`

Վայելչահասակ  կիպարիս  էր  նա,

Մի մշտականաչ  ու մատղաշ  նոճի,

Որ մի  հայացքովն իր  չարաճճի

Փշրում էր  ո°չ  թե մի  սիրտ, այլ`  հազա°ր 

Որ ամեն  վայրկյան աչքերի  սուրսայր

Նետերով  մի  ողջ աշխարհ  էր  անում

Իր հլու  գերին, զարկո°ւմ,  սպանո°ւմ:

 Նա - արաբական  լուսին  գեղանի,

Սրտեր  ավարող  սևաչ  թրքուհի.

Վարսերը`  գիշեր, դեմքը լուսընկա`

Ագռավի  ճանկում  մշտավառ  մի  ջահ:

Ուներ նրբաշուրթ, նշագեղ  բերան`

Շարմրզած  շաքար  շաղ  տված  վրան:

Նետեր էր  թափում  շուրջը անդադար,

Ցրում  բազմաթիվ  զորք ու զորավար:

Իր  զրուցակից  աղջիկների  մեջ

Մի Թալիսման   թր, մի  խարույկ  անշեջ. 

Նա` ջահելության քասիտ  պատվական:

Ամոթխածության  բերդի  պահապան:

Խոպոպիկների  օղակ  առ  օղակ

 

 

 

Մանյակներ`  ճակտին  և կզակի տակ.

Կա՞թ   էր  արյան   հետ   շիկնումն  աննման,

Մոր  սև  ակներից` աչքերի  սուրման:

Խոպոպների  հետ   խալերի  սևուկ

Տալիս   էին  այդ   լուսնյակին  մեծ  շուք.

Իր չքնաղ  տեսքով  այրում  էր  սրտեր,

Անունը Լեյլի` լուսընկա գիշեր:

Երբ  Քեյսը տեսավ  այդ   լույս  աղջկան`

Սիրտն իբրև ղալիմ  ընծայեց նրան:

Ինքը  Լեյլին  էլ  զարննվեց  Քեյսին,

Սիրո  կրակը  բռնեց երկուսին.

Մի գավաթ  գինի մատուցեց  նրանց,

Որոնք  դեռ  սիրով  չէին  արբեցած:

Արբանքն ու գինին  անփորձի   համար

Առաջին անգամ  ծանր են ու  դժվար:

Սիրո  նեկտար  երբ  ճաշակեցին,

Ուզում  էին  միշտ  լինել  միասին:

Լեյլին  գերել էր  Քեյսին պատանի

Բայց ինքն  էլ  նրան  դարձել  էր  գերի,

Մյուսներն  զբաղված  էին  դասերով,

Սիրահարները`  իրենց վառ  սիրով.

Ընկերներներն  իրենց դասն էին  սերտում: 

Նրանք`  ինչ  որ  կար  իրարու  սրտում: 

Թողած  բառերը  գրքի,  գիտության`

Կազմել  էին  նոր,  ուրիշ բառարան,

Ու  կարդում էին  լուռ  ու  անբարբառ`

Կուսական  սիրո  մատյանն  ոսկետառ:

 

Նիզամի

Թարգմանությունը`  Մկրտիչ Խերունյանի և Սողոմոն Տարոնցու

 

 

لیلی و مجنون

آغاز داستان

 

گــوینده داستــان چـنیــن گـفـت

 

آن لــحظه کــه در این سخن سفت

کــز مــلـــک عــرب بــزرگــواری

 

بــود اســت بــه خــوب‌تــر دیاری

بــر عــامــریــان کــفایــــت او را

 

مــــــعمــورتــریــن ولایــت او را

خــاک عــرب از نــسیــم نــــــام

 

خــوش بــودی تـر از رحیق جامش

صــاحــب هــنری بـه مردمی طاق

 

شــایسته‌تــریــن جــملــه آفـــاق

ســلطــان عـــرب بــه کــامـگاری

 

قــارون عــجـــم بــه مـــال داری

درویــش نــواز و مــیهمـان دوست

 

اقــبال درو چــو مــغز در پــوسـت

مــی‌بــود خــلـیفـــه‌وار مـــشهور

 

وز پــی خــلفی چــو شــمع بی‌نور

محــتاج‌تــر از صــدف بــه فــرزند

 

چــون خــوشــه بــدانــه آرزومـند

در حــسرت آنــکــه دسـت بختش

 

شــاخــی بــدر آرد از درخــتـــش

یــعنــی کــه چــو سرو بــن بریزد

 

ســوری دگــــرش ز بـــن بخــیزد

تـا چــون بــه چــمن رسـد تذروی

 

ســروی بــیند بــه جــای ســروی

گــر ســـرو بــن کهــن نــبیـــند

 

در ســایــه ســرو نــو نــشــیــند

زنــده اســت کــسی که در دیارش

 

مــانــد خــلفی بــه یـــادگــارش

مــی‌کــرد بدیــن طــمع کــرمـها

 

مــی‌داد بــه ســـــائلان درمــهــا

بــدی بــه هــزار بــدره مـی‌جست

 

مــی‌کــاشت سمــن ولی نمی‌رست

در مــی‌طلبید و در نــمی‌یــافـــت

 

وز درطــلبــی عــنان نــمــی‌تافت

و آگــه نــه کــه در جــهان درنگی

 

پــوشیــده بــود صــلاح رنـــــگی

هــرچ آن‌طــلبــی اگــر نــباشــد

 

از مــصلــحتــی بــه در نــباشـــد

هــر نــیک و بـدی که در شمارست

 

چــون در نــگری صــلاح کــارست

بــس یــافــته کــان بـه ساز بینی

 

نــایــافتــه بــه چــو بــاز بــیـنی

بــسیار غــرض کــه در نــورداست

 

پــوشیــدن او صــلاح مــرد اســت

هـرکس به تکیست بیست در بیست

 

واگــه نـه کسی که مصلحت چیست

ســررشتــه غیــب نــاپــدیـدست

 

پــس قــفل کــه بـنگری کلیدست

چــون در طــلب از بــرای فــرزنـد

 

مــی‌بــود چــو کــان به لعل دربند

ایــزد بــه تــضرعــی کــه شــاید

 

دادش پــسری چــنانــکــه بــایـد

نــو رســته گــلی چــو نـار خندان

 

چــه نــار و چــه گــل هزار چندان

روشــن گــهری ز تــابنـــاکــــی

 

شــب روز کــن ســرای خــاکـــی

چــون دیــد پــدر جــمال فــرزند

 

بــگشــاد در خــزیــنــه را بــنــد

از شــادی آن خــزینــه خــیــزی

 

مــی‌کــرد چــو گــل خـزینه ریزی

فــــرمــــود ورا بــه دایــــه دادن

 

تــا رســته شــود ز مــایـــه دادن

دورانــش بــه حــکــم دایــگــانی

 

پــرورد بــه شــیــر مــهــربــانـی

هــر شــیر کــه در دلـش سرشتند

 

حــرفــی ز وفــا بر او نــوشــتــند

هــر مــایــه کــه از غذاش دادنــد

 

دل دوســتیــی در او نــهــادنــــد

هــر نــیل که بر رخش کشــیدنــد

 

افــسون دلــی بــر او دمــیــدنــد

چــون لاله دهن بــه شـیر میشست

 

چــون بــرگ سمن به شیر می‌رست

گــفتی کــه بــه شــیر بود شهدی

 

یــا بــود مــهــی مــیان مــهـدی

از مــه چــو دو هــفته بــود رفـته

 

شــد مــاه دو هــفته بــر دو هـفته

شــرط هــنرش تمــام کــردنــــد

 

قــیس هــنریــش نــام کــردنـــد

چــون بــر ســر ایـن گذشت سالی

 

بــفـــزود جــمــال را کــمــالــی

عــشقش بــه دو دستـی آب می‌داد

 

زو گــوهــر عــشــق تــاب مـی‌داد

ســالــی دو ســه در نـشاط و بازی

 

مــی‌رســت بــه بــاغ دل‌نــــوازی

چــون شــد بــه قـیاس هفت ساله

 

آمـــود بــنــــفــشه  کــرد لالــه

کــز هــفت بــه ده رســید سـالش

 

افــسانــه خــلــق شــد جــمالش

هــرکــس کــه رخش ز دور دیدی

 

بــادی ز دعــا بــر او دمــیـــــدی

شــد چــشم پــدر بــه روی او شاد

 

از خانه به مکتبش فرستاد

دادش به دبیر دانش‌آموز

 

تا رنج بر او برد شب و روز

جمع آمده از سر شکوهی

 

با او به موافقت گروهی

هر کودکی از امید و از بیم

 

مشغول شده به درس و تعلیم

با آن پسران خرد پیوند

 

هم لوح نشسته دختری چند

هر یک ز قبیله‌ای و جائی

 

جمع آمده در ادب سرائی

قیس هنری به علم خواندن

 

یاقوت لبش به در فشاندن

بود از صدف دگر قبیله

 

ناسفته دریش هم طویله

آفت نرسیده دختری خوب

 

چون عقل به نام نیک منسوب

آراسته لعبتی چو ماهی

 

چون سرو سهی نظاره گاهی

شوخی که به غمزه‌ای کمینه

 

سفتی نه یکی هزار سینه

آهو چشمی که هر زمانی

 

کشتی به کرشمه‌ای جهانی

ماه عربی به رخ نمودن

 

ترک عجمی به دل ربودن

زلفش چو شبی رخش چراغی

 

یا مشعله‌ای به چنگ زاغی

کوچک دهنی بزرگ سایه

 

چون تنگ شکر فراخ مایه

شکر شکنی به هر چه خواهی

 

لشگرشکن از شکر چه خواهی

تعویذ میان هم‌نشینان

 

در خورد کنار نازنینان

محجوبه بیت زندگانی

 

شه بیت قصیده جوانی

عقد زنخ از خوی جبینش

 

وز حلقه زلف عنبرینش

گلگونه ز خون شیر پرورد

 

سرمه ز سواد مادر آورد

بر رشته زلف و عقد خالش

 

افزوده جواهر جمالش

در هر دلی از هواش میلی

 

گیسوش چو لیل و نام لیلی

از دلداری که قیس دیدش

 

دلداد و به مهر دل خریدش

او نیز هوای قیس می‌جست

 

در سینه هردو مهر می‌رست

عشق آمد و جام خام در داد

 

جامی به دو خوی رام در داد

مستی به نخست باده سختست

 

افتادن نافتاده سختست

چون از گل مهر بو گرفتند

 

با خود همه روزه خو گرفتند

این جان به جمال آن سپرده

 

دل برده ولیک جان نبرده

وان بر رخ این نظر نهاده

 

دل داده و کام دل نداده

یاران به حساب علم خوانی

 

ایشان به حساب مهربانی

یاران سخن از لغت سرشتند

 

ایشان لغتی دگر نوشتند

یاران ورقی ز علم خواندند

 

ایشان نفسی به عشق راندند

یاران صفت فعال گفتند

 

ایشان همه حسب حال گفتند

یاران به شمار پیش بودند

 

و ایشان به شمار خویش بودند

 


 

Լեյլին  Եվ  Մեջնունի  Սիրահարությունը

Ամեն  առավոտ,  Յուսուֆի  պես  վառ,

Երբ  որ  ծագում  էր  արևը  պայծառ`

Երկնակամարի  լազուր  հայելին

Վառվռուն  ոսկուց  դառնում  էր  դեղին:

Լեյլին այդ  պահին  թուրինջ  բուրավետ`

Խաղում  էր  գողտրիկ  իր  կզակի  հետ:

Տեսնելով  հուրի  այդ  հրեղենին`

Կանայք  ձեռքերնին  կտրում  էին.

Սրտերը  ճեղքվում  գրանիտի  պես`

Այդ  չքնաղագեղ  աղջկանի  տես:

Նրա  հոգեզմայլ  այդ  նազանքներից

Նարինջ  էր  դառնում  Քեյսը  թախծալից.

Արբեցնում  էր  այդ  սիրահար  զույգին

Նարինջ-թուրինջի  բուրմունքն  հեշտագին: 

Երբ  անցավ  այդպես  մի  առժամանակ`

Նրանց  սրտերից  լսվեց  հառաչանք.

Սերը  ներս  մտավ,  տունն  արավ  ավեր,

Սուրն  անփութորեն  բարձրացնելով  վեր,

Սրտերնին  կորզեց,  վիշտ  տվեց  աղու

Եվ խլեց  նրանց  հանգիստը  հոգու:

Այդ  այն  վիճակն  է,  երբ  առնում  են  թև

Բամբասանքները  և  թռչում  թեթև:

Գաղտնիքի  քողը  պատռված  արդեն`

Լուրը  տարածվեց  փողոցներն  ամեն.

Պատմում  էին  ողջ - մեկը  մյուսին`

Նրանց  հաստատուն  այդ  սիրո  մասին:

Զուր  էր  աշխատում  զույգը  սիրահար`

Գաղտնիքն  այդ  անուշ`  թաքցնել  երկար:

Չնայած  չոր  է  հովն  մշկայծյամյան,

Բայց  համն  ու  հոտը  մատնում  են  նրան:

Գաղտնիքն  այդ  սիրո,  որ  գիտեր  քամին`

Բարձրացրեց  նրա  շղարշը  նրբին.

Սիրահարները  հազիվ  մինչև  այդ,

Կարեցան  պահել  սերն  իրենց անհայտ:

Ծաղկի  թերթերով  բնավ  չես  ծածկի

Ճառագայթարձակ  դեմքն  արեգակի:

Նուրբ  թարթիչների  թեկուզ  մի  թարթն  էլ

Հազար  գաղտնիքներ  կարող  է  մատնել:

Մի  խոպոպն  արժե  հազար  մատանի,

Սերը  քողարկել  ի՞նչ  օգուտ  ունի:

Եվ  այնուհետև  աստղերն  այն  երկու

Գաղտնաբար  էին  նայում  մեկմեկու:

Քեյսի  թևերը  կաշկանդող  շղթան`

Սիրո  խելագար  դարձրեց  նրան:

Լեյլին,  որ  ցաված  սրտեր  էր  բուժում`

Չէր  տալիս  Քեյսի  վշտին  ամոքում:

Անկարող  էին  նրանք  այնուհետ

Հյութը  քաղել  սիրո  ծաղկից  բուրավետ:

Ճակատագիրը  հարվածեց  Քեյսին,

Եվ  գրաստն  ընկավ  իր  ճամփի  կեսին:

Սիրուց  խելագար  դարձած  պատանուն

Մեջնուն  կոչեցին  տալով  նոր  անուն:

Վարք  ու  վարմունքով  խենթ  ու  անսովոր,

Հավատում  էր  նա  իր  անվանը  նոր:

Ծաղրում  էին  ողջ  դառն  ու  թունալից.

Թաքցցնում  լուսնինն  իր  խռովյալից

Եվ,  որ  նյութ  չտան  չար  լեզուներին,

Եղջերվի  ձագից  խոտը  հեռացրին:

Մեջնունը`  երկինք  արևից  իր  զուրկ`

Թափում  էր  առատ  անձրև  արտասուք.

Ամեն  մի  աչքից   մի   վարար   հեղեղ.

Շրջելով  Լեյլու  տան  շուրջն  խելահեղ:

Աչքերում   արցունք  և  վիշտը  սրտում`

Սիրո  սրտահույզ  երգեր  էր  երգում:

Երբ  անցնում  էր  նա,  հետևից,  երկար

Ձայն  էին  տալիս,  կանչում  ՙխելագա¯ր…՚

Բաց  թողեց  նա  վշտի  բեռան  տակ

Սանձերը  խելքի  և աննպատակ

Քշում  էր  էշը  նեղ  կածաններով.

Պարանը  ետև  ձգած`  օրերով,

Կիսեց  իր  սիրտը  և  զարկեց  քարին.

Մագրատեղ  դարձավ  նա  ընկերներին:

Իզուր  գաղտնիքը  ծածկել  էր  փորձում,

Սիրո  հուր  բոցը  ոչ  ոք   չի°  սանձում…

Արյունը  սրտից  ելավ  բաձրացավ

Եվ  խեղճ  պատանու  սրտի  մեջ  ընկավ:

Լալիս  էր  կիզիչ  կարոտը  Լեյլու,

Իսկ  Լեյլին  արդեն  հեռո¯ւ  էր,  հեռո¯ւ:

Հալվում  էր  տակավ  նա  մոմի  հանգույն

-Ցերեկը`  անպետ,  գիշերը`  անքուն;

Խոշտանգում  էր  նա  իրեն  չարաչար`

Իր  վշտին  մի  դեղ  գտնելու  համար:

Այդ  հույսով  տարված  գնում  էր  մոլոր,

Ծեծում  էր  գլխով  շեմքերը  բոլոր:

Ամեն  առավոտ  գնում  էր   վհատ,

Բոբիկ  սաներով  դեպի  անապատ.

Գոհ  էր  նրանով,  որ  հեռվից-հեռու

Կարող  էր  շնչել  բույրը   սիրուհու:

Նա  ամեն  գիշեր,  երգելով  տրտում `

Դեպի  սիրածի  տունն  էր  շտապում,

Համբուրում  դուռը  և  դառնում  էր  ետ

Անսահման  տխուր  ու  տրտում- 

Վարկյանը  կարծես  տարի  էր  դառնում:

Գնալիս այնպես  հեշտ  էր  ամեն  բան,

Վերադառնալիս`  փշոտ  էր  ճամփան:

Գնում  էր,  ինչպես  ջուր  դեպի  ջրհոր,

Ետ  գալիս`  ճամփին  լեռ,  անդունդ  ու  ձոր:

Իր  սիրելու  մոտ  երբ  նա  գնում   էր`

Ասես  սրընթաց  ձի  հեծած  լիներ.

Մրրիկն  հետևում,  անդունդն  առջևում`

Սրտաբեկ  էր  նա,  երբ  ետ  էր  դառնում:

Եվ  եթե  օրհասն  ուզենար էլ  նա

Իր  երկիրն  երբեք  չէր  վերադառնա:

Սուլթանն  վաղ  ծեգին   վերկացողների,

Զորավար  արցունք  թափող  զորքերի,

Սիրածի  թաղում  շղթաներ  քաշող,

Անտուն  շրջմոլիկ,  անդուլ  թափառող,

Լի  թաղծով,  լացով,  տխրությամբ  անհուն`

Գիշեր  ու ցերեկ  հեծեծող  քամուն,

Ծնծղայից  ճիչեր  կորզող  հեզ  տղա,

Տաճարում  սաղմոս  քաղող  քահանա,

Հանկարծ  հայտընվող  կախարդ  ահալի,

Խարուտը  բոլոր  սիրահարների,

Քեյ - Խոսրով  շահը  անգահ  ու  անթագ,

Ամբոխին  հաճույք  առթող  խեղկատակ,

Ճրագի  շուրջը  ճախրող  փարվանա,

Ցիռերի  մեջքին  նստող  տարագնա,

Հրապույրների  բերդի  աշտարակ,

Ամայի  վանքի  պահապան  միակ -

Մեջնունը  նժդեհ,  փշրված  սրտով,

Ծով  փրփրալից  ու  մշտախռով`

Ուներ  սրտակից  երեք  ընկերներ,

Իր  պես  վշտակիր,  սիուց  կարեվեր:

Լուսնի  փողոցում  շրջում  էր  մոլոր:

Իր  համար  Լեյլի  անունից  ի  զատ

Չկար  այլ  անուն  քաղցր  ու հարազատ:

Ով  որ  Լեյլիի  մասին  չէր  խոսում`

Մեջնունը  նրան  լսել  չէր  ուզում:

Այն  սարահարթից -  Նաջդ  անունով,

Որտեղ  Լեյլին  էր  ապրում  իր  ցեղով

Չուներ  ավելի  ցանկալի  մի  վայր,

Այնտե°ղ  էր  ձգտում  լինել  անդադար:

Ելնում  էր  սարը  ու  ծափ  էր  տալիս,

Հարբածի  նման  պտույտ  էր  գալիս.

Ձգում  բարձրաձայն  մի  նուրբ  մեղեդի

Եվ  խելակորույս  վազում  ամեն  դի,

Ապա  լալագին  ու  կարոտակեզ`

Հովին  էր  դիմում,  խոսելով  այսպես.

ՙԱրշալույսի  հետ  բարձրացի°ր,  զեփյուռ,

Կախ  ընկիր  Լեյլու  մազերից  գանգուր,

Ասա,  նա,  ում  դու  հանձնել ես  հողմին`

Ընկել  է  փոշում,  քո  ճանապարհին.

Զով  զեփյուռի  մեջ  քո  շունչն   է  փնտրում,

Երկրին  կարոտով  քո  մասին  պատմում:

Հղիր  գեթ  մի  շունչ  աշխարհից  քո  թանկ,

Փոշու  մի  հատիկ`  իբրև  հիշատակ:

Ով  որ  չի  դողում  դեմդ  հանց  ուռի`

Նա  ինձ  մոտ  փոշու  արժեք  իսկ  չունի.

Ով  որ  քեզ   համար  իրեն  չի  զոհում`

Ավելի  լավ  է  չապրի  աշխարհում:

Եթե  չլիներ  սերս  այսքան  վառ,

Կտաներ  ինձ  վշտի  հեղեղը  վարար.

Թե  չլինեին  ացունքներս  ծով`

Սիրտս  կայրվեր  վշտերիս  բոցով:

Արևն,  որ  երկրին  լույս  է  առաքում,

Հառաչներիցս  է  իր  հուրը  առնում:

Դո°ւ,  իմ  հոգու  տան  կանթեղ  թանկագին,

Մի  տար  տանջանքներդ,  քո  թիթեռնիկին:

Նուշ-աչքերդ  ինձ  զարկել  են  շղթան,

Իմ  լյարդս  են  այրել,  Լեյլի  ջան,  գթա°:

Տված  տանջանքներդ,  ով  իմ  գեղանի,

Սրտիս  և  վերք  են,  և° սպեղանի:

Շուրթերդ  անուշ  նուշ  են  ու  շաքար,

Կարող  ես մի  քիչ  զրկիր  ինձ  համար -

Սիրուց  խելագար  դարձած  պատանուս

Որպես  բալասան,  ո°վ  իմ  աչքի  լույս:

Անսպասելի  չար  աչք  դիպավ  ինձ,

Եվ  ես  անբախտըս  ընկա  քո  աչքից:

Ինչքան  շատ  հասուն  ու  համեղ  մրգեր

Ընկան  չար  աչքից… Խոր  են  իմ  վերքեր,

Որոնց  մատով  են  ցույց  տալիս  հիմա, -

Իսկ  այդ  դառն  է  շատ,  դառն  է  ինչպես  մահ:

Եվ  քանի  որ  ես  ընկա  չար  աչքից`

Քեզ  պես  պտուղն  էլ  գնաց  իմ  ձեռքից:

Լեղակի  գիծը  չի  պաշտպանում  հար

Նախանձոտ  ու  նենգ  աչքերից  օտար, -

Արևն  իսկ,  որ  այդ  նշաններն  ունի,

Խավարում  է  մերթ - ազատում  չունի

Ամեն  գանձ,  որին  մի  քող  չի  ծածկում`

Անկուշտ  աշխարհը  զարկում  է,  տանում՚:

Մի  անգամ,  երբ  որ  օրը  կենսախինդ

Ժպտում  էր  կախած  մանյակներ  ու  գինդ,

Կապույտ  երկինքը  կապել  էր  մարջան

Արևը  ինչպես  հուր  ապարանջան`

Մեջնուն  սնդիկի  պես  դողուն  սրտով,

Իր  երկու-երեք  այն  ընկերներով

Գնում  էր  դեպի  Նեջդր  ցանկալի,

Երգելով  ճամփին  -  ՙԳալիս  եմ,  Լեյլի…՚

Երգում  էր  տարված  ու  կտրում  ճամփան,

Պատռելով  շապիկն  իր  համբերության,

Եվ  ստեպ-ստեպ  ձեռներով  ուժգին

Հարվածներ  տալիս  գխին  ու   դեմքին

Լուռ,  ստվերի  պես,  անհուն  կարոտով

Անցավ   մտերմի  վրանի  մոտով…

Ծածկոցի  հետև  վեր   քաշած,  դռան

Նստած  էր  Լեյլին  լուսնյակի  նման

Լեյլին  Մեջնունին  տեսավ  ու  տխրեց….

Մեջնուն  Լեյլիին  տեսավ`  արտասվեց…

Լեյլին  աստղ  ասես  ամպ հովանու  տակ,

Մեջնունը`  երկինք  անեզր  ու  անտակ:

Լեյլին  իր  չադրան  նետել էր  մեկդի.

Մեջնունը  դարձավ  հեղեղ  գանգատի:

Տավիղ  կար  գրված  Լեյլիի  կրծքում.

Մեջնունը`  ռոբաբ,  գլխին  էր  զարկում:

Լեյլին`  լուսաբեր  պայծառ  առավոտ,

Մեջնունն`  ինքնասպառ  ճրագ  կիսաղոտ:

Լեյլին  այգի  է  այգու  մեջ  աղվոր,

Մեջնունը  վերք  է  վերքի  վրա  խոր:

Լեյլին  նոր  ծագած  լուսին  երկնաճեմ,

Մեջնունը`  դողդոջ  եղեգ  նրա  դեմ:

Լեյլին  թափում  է  վարդեր  հազարան

Մեջնունը`  խոսքի  ակներ  հուրհրան:

Լեյլին  նման  է  երկնային  փերու,

Մեջնունը`  կրակ,  հուր  հազարլեզու:

Լեյլին  շուշան  է  աշուն  չտեսած,

Մեջնունն  աշնային  դաշտ  է   հնձված:

Լեյլին  զով  շունչն  է  վաղ  առավոտյան,

Մեջնունը  հանց  մոմ`  նրա  հանդիման:

Լեյլին  նազելի,  վարսերն  ուսերին,

Մեջնունը`  նրա  նազերի  գերին:

Լեյլին`  կազդուրիչ  շուռուբ  ու  շարբաթ,

Մեջնունը`  դերվիշ, պապակ  անապատ:

Լեյլին  գործում  էր  ապըրշում  ու  խաս,

Մեջնունը  այրվում  նրանից  անմաս:

Լեյլին  բացվում  էր,   բում  վրանում,

Մեջնունը  աչքերն  էր  լացով  լվանում:

Լեյլին  սանրում  էր  վարսերն  իր  վարար,

Մեջնունը  թափում  մարգրիտ  ու  գոհար:

Լեյլու  ձեռքում  կար  մշկաբույր  գինի,

Այդ  բույրն  էր  ըմպում  սիրտը  Մեջնունի:

Մեջնունը  գոհ  էր  այդ  անուշ  բույրով,

Լեյլին`  Մեջնունի  աննյութ  համբույրով…

Նրանք  լրտեսող  աչքերի  ահից`

Նայում  էին  լոկ  իրարու  հեռվից.

Մինչև  բարկացավ  երկինքն  ապստամբ.

Մաշեց  երկուսի  միջև  մի  սև  ամպ:

Նիզամի

Թարգմանությունը، Մկրտիչ Խերունյանի և Սողոմոն Տարոնցու

 

عاشق شدن لیلی و مجنون به یکدیگر

  

هر روز که صبح بردمیدی

 

یوسف رخ مشرقی رسیدی

 

کردی فلک ترنج پیکر

 

ریحانی او ترنجی از زر

 

لیلی ز سر ترنج بازی

 

کردی ز زنخ ترنج سازی

 

زان تازه ترنج نو رسیده

 

نظاره ترنج کف بریده

 

چون بر کف او ترنج دیدند

 

از عشق چو نار می‌کفیدند

 

شد قیس به جلوه‌گاه غنجش

 

نارنج رخ از غم ترنجش

 

برده ز دماغ دوستان رنج

 

خوشبوئی آن ترنج و نارنج

 

چون یک چندی براین برآمد

 

افغان ز دو نازنین برآمد

 

عشق آمد و کرد خانه خالی

 

برداشته تیغ لاابالی

 

غم داد و دل از کنارشان برد

 

وز دل شدگی قرارشان برد

 

زان دل که به یکدیگر نهادند

 

در معرض گفتگو فتادند

 

این پرده دریده شد ز هر سوی

 

وان راز شنیده شد به هر کوی

 

زین قصه که محکم آیتی بود

 

در هر دهنی حکایتی بود

 

کردند بسی به هم مدارا

 

تا راز نگردد آشکارا

 

بند سر نافه گرچه خشک است

 

بوی خوش او گوای مشک است

 

یاری که ز عاشقی خبر داشت

 

برقع ز جمال خویش برداشت

 

کردند شکیب تا بکوشند

 

وان عشق برهنه را بپوشند

 

در عشق شکیب کی کند سود

 

خورشید به گل نشاید اندود

 

چشمی به هزار غمزه غماز

 

در پرده نهفته چون بود راز

 

زلفی به هزار حلقه زنجیر

 

جز شیفته دل شدن چه تدبیر

 

زان پس چو به عقل پیش دیدند

 

دزدیده به روی خویش دیدند

 

چون شیفته گشت قیس را کار

 

در چنبر عشق شد گرفتار

 

از عشق جمال آن دلارام

 

نگرفت هیچ منزل آرام

 

در صحبت آن نگار زیبا

 

می‌بود ولیک ناشکیبا

 

یکباره دلش ز پا درافتاد

 

هم خیک درید و هم خر افتاد

 

و آنان که نیوفتاده بودند

 

مجنون لقبش نهاده بودند

 

او نیز به وجه بینوائی

 

می‌داد بر این سخن گوائی

 

از بس که سخن به طعنه گفتند

 

از شیفته ماه نو نهفتند

 

از بس که چو سگ زبان کشیدند

 

ز آهو بره سبزه را بریدند

 

لیلی چون بریده شد ز مجنون

 

می‌ریخت ز دیده در مکنون

 

مجنون چو ندید روی لیلی

 

از هر مژه‌ای گشاد سیلی

 

می‌گشت به گرد کوی و بازار

 

در دیده سرشک و در دل آزار

 

می‌گفت سرودهای کاری

 

می‌خواند چو عاشقان به زاری

 

او می‌شد و می‌زدند هرکس

 

مجنون مجنون ز پیش و از پس

 

او نیز فسار سست می‌کرد

 

دیوانگیی درست می‌کرد

 

می‌راند خری به گردن خرد

 

خر رفت و به عاقبت رسن برد

 

دل را به دو نیم کرد چون ناز

 

تا دل به دو نیم خواندش یار

 

کوشید که راز دل بپوشد

 

با آتش دل که باز کوشد

 

خون جگرش به رخ برآمد

 

از دل بگذشت و بر سر آمد

 

او در غم یار و یار ازو دور

 

دل پرغم و غمگسار از او دور

 

چون شمع به ترک خواب گفته

 

ناسوده به روز و شب نخفته

 

می‌کشت ز درد خویشتن را

 

می‌جست دوای جان و تن را

 

می‌کند بدان امید جانی

 

می‌کوفت سری بر آستانی

 

هر صبحدمی شدی شتابان

 

سرپای برهنه در بیابان

 

او بنده یار و یار در بند

 

از یکدیگر به بوی خرسند

 

هر شب ز فراق بیت خوانان

 

پنهان رفتی به کوی جانان

 

در بوسه زدی و بازگشتی

 

بازآمدنش دراز گشتی

 

رفتنش به از شمال بودی

 

باز آمدنش به سال بودی

 

در وقت شدن هزار برداشت

 

چون آمد خار در گذر داشت

 

می‌رفت چنانکه آب در چاه

 

می‌آمد صد گریوه بر راه

 

پای آبله چون به یار می‌رفت

 

بر مرکب راهوار می‌رفت

 

باد از پس داشت چاه در پیش

 

کامد به وبال خانه خویش

 

گر بخت به کام او زدی ساز

 

هرگز به وطن نیامدی باز

 

سلطان سریر صبح خیزان

 

سر خیل سپاه اشک ریزان

متواری راه دلنوازی

 

زنجیری کوی عشقبازی

قانون مغنینان بغداد

 

بیاع معاملان فریاد

طبال نفیر آهنین کوس

 

رهیان کلیسیای افسوس

جادوی نهفته دیو پیدا

 

هاروت مشوشان شیدا

کیخسرو بی کلاه و بی‌تخت

 

دل خوش کن صدهزار بی رخت

اقطاع ده سپاه موران

 

اورنگ نشین پشت گوران

دراجه قلعه‌های وسواس

 

دارنده پاس دیر بی‌پاس

مجنون غریب دل شکسته

 

دریای ز جوش نانشسته

یاری دو سه داشت دل رمیده

 

چون او همه واقعه رسیده

با آن دو سه یار هر سحرگاه

 

رفتی به طواف کوی آن ماه

بیرون ز حساب نام لیلی

 

با هیچ سخن نداشت میلی

هرکس که جز این سخن گشادی

 

نشنودی و پاسخش ندادی

آن کوه که نجد بود نامش

 

لیلی به قبیله هم مقامش

از آتش عشق و دود اندوه

 

ساکن نشدی مگر بر آن کوه

بر کوه شدی و میزدی دست

 

افتان خیزان چو مردم مست

آواز نشید برکشیدی

 

بی‌خود شده سو به سو دویدی

وانگه مژه را پر آب کردی

 

با باد صبا خطاب کردی

کی باد صبا به صبح برخیز

 

در دامن زلف لیلی آویز

گو آنکه به باد داده تست

 

بر خاک ره اوفتاده تست

از باد صبا دم تو جوید

 

با خاک زمین غم تو گوید

بادی بفرستش از دیارت

 

خاکیش بده به یادگارت

هر کو نه چو باد بر تو لرزد

 

نه باد که خاک هم نیرزد

وانکس که نه جان به تو سپارد

 

آن به که ز غصه جان برآرد

گر آتش عشق تو نبودی

 

سیلاب غمت مرا ربودی

ور آب دو دیده نیستی یار

 

دل سوختی آتش غمت زار

خورشید که او جهان فروزست

 

از آه پرآتشم بسوزست

ای شمع نهان خانه جان

 

پروانه خویش را مرنجان

جادو چشم تو بست خوابم

 

تا گشت چنین جگر کبابم

ای درد و غم تو راحت دل

 

هم مرهم و هم جراحت دل

قند است لب تو گر توانی

 

از وی قدری به من رسانی

کاشفته گی مرا درین بند

 

معجون مفرح آمد آن قند

هم چشم بدی رسید ناگاه

 

کز چشم تو اوفتادم ای ماه

بس میوه آبدار چالاک

 

کز چشم بد اوفتاد بر خاک

انگشت کش زمانه‌اش کشت

 

زخمیست کشنده زخم انگشت

از چشم رسیدگی که هستم

 

شد چون تو رسیده‌ای ز دستم

نیلی که کشند گرد رخسار

 

هست از پی زخم چشم اغیار

خورشید که نیلگون حروفست

 

هم چشم رسیده کسوفست

هر گنج که برقعی نپوشد

 

در بردن آن جهان بکوشد

روزی که هوای پرنیان پوش

 

خلخال فلک نهاد بر گوش

سیماب ستارها در آن صرف

 

شد ز آتش آفتاب شنگرف

مجنون رمیده دل چو سیماب

 

با آن دو سه یار ناز برتاب

آمد به دیار یار پویان

 

لبیک زنان و بیت گویان

می‌شد سوی یار دل رمیده

 

پیراهن صابری دریده

می‌گشت به گرد خرمن دل

 

می‌دوخت دریده دامن دل

می‌رفت نوان چو مردم مست

 

می‌زد به سر و به روی بر دست

چون کار دلش ز دست بگذشت

 

بر خرگه یار مست بگذشت

بر رسم عرب نشسته آنماه

 

بر بسته ز در شکنج خرگاه

آن دید درین و حسرتی خورد

 

وین دید در آن و نوحه‌ای کرد

لیلی چو ستاره در عماری

 

مجنون چو فلک به پرده‌داری

لیلی کله بند باز کرده

 

مجنون گله‌ها دراز کرده

لیلی ز خروش چنگ در بر

 

مجنون چو رباب دست بر سر

لیلی نه که صبح گیتی افروز

 

مجنون نه که شمع خویشتن سوز

لیلی بگذار باغ در باغ

 

مجنون غلطم که داغ بر داغ

لیلی چو قمر به روشنی چست

 

مجنون چو قصب برابرش سست

لیلی به درخت گل نشاندن

 

مجنون به نثار در فشاندن

لیلی چه سخن؟ پری فشی بود

 

مجنون چه حکایت؟ آتشی بود

لیلی سمن خزان ندیده

 

مجنون چمن خزان رسیده

لیلی دم صبح پیش می‌برد

 

مجنون چو چراغ پیش می‌مرد

لیلی به کرشمه زلف بر دوش

 

مجنون به وفاش حلقه در گوش

لیلی به صبوح جان نوازی

 

مجنون به سماع خرقه بازی

لیلی ز درون پرند می‌دوخت

 

مجنون ز برون سپند می‌سوخت

لیلی چو گل شکفته می‌رست

 

مجنون به گلاب دیده می‌شست

لیلی سر زلف شانه می‌کرد

 

مجنون در اشک دانه می‌کرد

لیلی می مشگبوی در دست

 

مجنون نه ز می ز بوی می مست

قانع شده این از آن به بوئی

 

وآن راضی از این به جستجوئی

از بیم تجسس رقیبان

 

سازنده ز دور چون غریبان

تا چرخ بدین بهانه برخاست

 

کان یک نظر از میانه برخاست

           

 


Մեջնունի  լացը  Լեյլիի  համար

Հրազատների  անսիրտ  խոհրդից

Մեջնունը  սաստիկ  հուզվեց  ու  վշտից

Պատռեց  ոսկեկար  շապիկն  իր  հագի,

Մեռելն  ի՞նչ  կարիք  ունի  պատանքի,

Նա,  ով  թողել  է  աշխարհը  հեռու,

Շապկով  էլ  նորից  ետ  չի  դառնալու;

Ինչպես  Վամիկն  էր  գնում  դեպ  Ազրան,

Կտրելով  երկար,  տանջալից  ճամփան,

Թուրքական  ձևով  կապկապած  իրեր,

Թափառում  էր  միշտ  սարեր  ու  ձորեր`

Մեջնունն  էլ  կտրեց  ամեն  կապ  ու  օղ,

Թելերը  իրեն  աշխարհին  կապող

Եվ  թափառում  էր  պատռած  շորերով`

Գիշեր  ու  ցերեկ  լալով,  ողբալով.

Տանջում  էր  իրեն  անխիղճ,  անխնա`

Ամենքի  թունոտ  ծաղրին  ենթակա:

Չափում  էր  բոլոր  ճամփեք`  խելագար,

Եվ  ՙԼեյլի ,  Լեյլի ՚  կանչում  անդադար:

Քայլում  էր  մենակ,  բոբիկ,  գլխաբաց`

Նախատինքների  բավիղը  ընկած:

Հաշտվել  էր  նա  չարին  ու  բարուն

Եվ  լավն  ու  վատը  էլ  չէր   տարբերում.

Լուսաբեր  աստղի  բուռն   սիրով  լի`

Սիրո  երգեր  էր   երգում  սրտալի:

Նրա  հորինած  տաղերը  տրտում

Առնում  էին  ողջ  և  անգիր  անում.

Ամեն  ոք  ապշած  և   արտասվալից

Նայում  էր  երկար  նրա  հետևից:

Ու  չէր  մտածում  Մեջնունը  բնավ,

Մարդիկ  իր  մասին  վատ  կասեն,  թե  լավ.

Մոռցած  հաց  ու  ջուր,  և  տուն  հայրենի`

Նա  ոչ  մեռած  էր  և  ոչ  կենդանի:

Ընկավ  մի  բշքարի,  ուժասպառ,  անկար,

Իսկ  կրծքի  վրա`  մեկ  ուրիշ  մեծ  քար

Երկու  քարերի   միջև  աղացիկ`

Մարմինը  նրա  դարձավ  թափանցիկ.

Դարձավ  մոմ  ինչպես,  հալվող,  դողդոջուն,

Կամ  իր  երամից  ետ  ընկած  թռչուն,

Սրտի  վրա  սև  թախիծ  ծանրագին,

Դեմքին`  աշխարհիկ  վշտերի  փոշին:

Երբ  տանջանքների  բեռից  նա  հոգնեց`

Ամբոխից  հեռու  իր  գորգը  փռեց

Եվ  այսպես  երգեց  նա  դառնակսկիծ.

ՙՉկա  ինձ,  ավա¯ղ,  ոչ  ոք  կարեկից

Կորցրի  տուն  ու  տեղ,  ծնող,  ամեն  բան

Ու  էլ  չեմ  գտնում  ետդարձի  ճամփան:

Ծովն  ելավ  ծածկեց  մտերմիս  ուղին,

Բաց  երկնի  տակ  եմ,  գլուխս`  հողին

Բարու,  ամոթի  սվակը  ձեռքիս

Ընկավ  փշրվեց,  թմբուկն  էլ  այնպես

Պատռված  մնաց,  որ  բերում  էր  ինձ

Մերթ  ուրախ  լուրեր  իմ  հարազատից:

Ես  կաղացող  որս` աչքս  որսողին`

Թիրախ  եմ  դարձել  նրա  սուր  նետին:

Լեյլիիս,  որի  գերին  եմ  հլու,

Պատրաստ  եմ  նրան  ողջ  կյանքս  տալու.

Հարբած  եմ`  թե  նա  ինձ  կոչեց  ՙհարբած՚,

Խելագար  եմ,  թե  ՙխելագար՚  ասաց:

Հարբած  մարդու  մեջ  և  կամ  հիմարի`

Խելամտություն  երբեք  մի  փնտրի:

Այնպես  չի  հուզված  իմ  հողին  խռով,

Որ  հանգստանամ  կապ  ու  շղթայով.

Երջանկությունս  չի  փլված  այնպես,

Որ  վերաշինման  հույս  ունենում  ես

Ախ,  թե  հարձակվեր  վրաս  այն  քամին,

Որ  հանձնել  է  ինձ  փոշու  երախին

Կամ  շանթը  դաժան  գար,  ուժգին  զարկեր

Եվ  տուն  ու  կայնքս  բոլորը  խարկեր

Չկա   այնպիսի  կրակ  շանթալից,

Որ  այրի,  խանձի   իմ  կյանքը  և  ինձ.

Որ  ինձ  կեր  նետեր  կոկորդիլոսին,

Չխոսեր  այլևս  աշխարհն  իմ  մասին

Այլասերված   եմ  ես  բոլորովին,

Չարքերից  զարկված,  իմ  տան  չար  ոգին:

Հարազատներս  իմ  վարքից  նեղված

Նախատինքներ  են  կրում,  ով  աստված,

Բարերար  է  նա,  ով  ինձ  կսպանի,

Արյան  վրեժից  ազատ  կլինի.

Ով  դուք  ընկերներ  անհոգ  մանկության,

Մնացեք  բարով  այլ  է  իմ  ճամփան

Գինու  շիշը,  որ  ձեռքիս  էր,  հանկարծ

Ընկավ  փշրվեց,  և  ճամփիս  թափված

Փշրանքներն  ամեն` սուր-սուր  ապակի`

Եկավ  ու  տարավ  հեղեղն  արցունքի,

Որ  նա,  ով  մի  օր  տեսնելու  գար  ինձ`

Ոտքը  չարյուներ  այդ  փշրանքներից:

Ոհ,  դուք  անտեղյակ  իմ  խոր  վերքերին,

Վե°ր  կացեք  ու  բա°ց  արեք  իմ  ուղին.

Մի°  խոսեք  անհույս  կորածների  հետ:

Խոցված  եմ  արդեն,  նոր  վերք  մի°  բանաք,

Տանջանքներիս  հետ  թողեք  ինձ  մենակ.

Մի° հալածեք  ինձ  այս  երկրից  հեռու,

Երբ  պատրաստվում  եմ  ինքս  փախչելու:

Փլվածս`  չունեմ  ոչ  մի  հենարան

Եկ,  մտերմիկ  իմ,  օգնիր  ինձ,  վեր  հան:

Ես  տառապյալս,  տտրում,  տանջահար`

Ողջ  եմ`  հանուն  քեզ  մեռնելու  համար:

Ուղարկիր  խեղճիս  մի  ողջույն  Թեկուզ,

Զորավար  մի  շիթ  տոչորված  հոգուս:

Խելագարն  ես  եմ,  դու  ես  սևոլոր

Շղթաներ  հյուսել  վզիդ  շուրջ  բոլոր

Մի°  նետիր  պարան  քո  պարանոցին,

Այն  միայն  ինձ  է  սազում,  իմ  վզին:

Գաղտնիքս  բացին  հյուսքերդ  թել-թել,

Այն  ո՞վ  է  դրանց  այդ  բանն   ուսուցել

Ո°չ,  բռնություն  չէ  գերումը  սրտիս`

Քո  խոպոպների  կողմից,  սիրելիս.

Թէ որ  սրտերը  խաղալիք  են  լոկ 

Կույր  ճակատագրի  ձեռքում  անողոք

Մի  ճար  արա  դու,  աղաչոմ  եմ  քեզ,

Հան  ինձ  ջրհորից,  ուր  ընկել  եմ  ես

Կամ  խղճա  դու  ինձ,  ձեռք  պարզիր  և  կամ

Ոտքդ  տուր,  որ  այն  համբուրեմ  ու  լամ:

Ինչպե՞ս  ես  նստել  ձեռքերդ  ծալած,

Երբ  կյանքս  միայն  քեզնից  է  կախված:

Ինչո՞ւ  լքեցիր  այսպես`  անբախտիս,

Օ,  մի՞թե  դու  չես  կարդացել  ՙխադիս՚,

ՙԹե ,  դու°  եղբայր  եղիր  գթության,

Որ   ուրիշներն  էլ  քեզ  վրա  գթան՚:

Ով  հոգսեր  չունի,  օ¯,  հանգիստ  է  նա,

Վիշտը  ինչ  բան  է - ինչպե՞ս  իմանա:

Դու  ի՞նչ  իմանաս`  ինչ  կա  իմ  սրտում,

Կուշտը  սովածին  միշտ  մանր  է  բրդում:

Կրակն,  ասել  են,  առանց  ամոթի

Այրում  է   ձեռքը, - ճիշտ  է  հիրավի:

Երկուսս  էլ  մարդ  ենք  աշխարհում  ծնված,

Բայց  ես  չոր  փուշ  եմ,  դու  ծառ  ես   ծաղկած:

Մկնդեղն  ինչպե՞ս  կըդառնա  ոսկի,

Մեկը  ծանր  է  խիստ,  մյուսը`  փոշի:

Իմ  կյանք  ու  արև,  ախ,  որտե՞ղ  ես  դու,

Ինչո՞ւ  ես  տանջում  ինձ  այսպես,  ինչո՞ւ

Քո  առաջ  ինչո՞վ  մեղավոր  եմ  ես,

Մի՞թե  նրանով,   որ   սիրում  եմ   քեզ

Հազար    գիշերից  գեթ  մեկն  իմս  եղիր,

Զարկ  հազար  դաշույն,  մեկը  դուրս  քաշիր:

Մի  մեղք,  թող  որ  այն  խղճիս  ծանրանա:

Ես  անառակս,  ո°վ  իմ  մտերիմ,

Քեզնից  է  միայն,  որ  ամոթ  ունիմ:

Թե  զայրույթը  քո  բարկ  է  ու  համառ`

Գութդ պահել  ես  ո՞ր  օրվա  համար

Եթե  բարկությունդ  կրակ  է,   հոգիս,

Լից  նրա  վրա  հեղեղն   արցունքիս:

Օ¯,  հոգուս  հոգի,  առավել  հոգուց,

Թռցրել  եմ  խելքս  միշտ  քեզ  նայելուց.

Կբուժվեմ  միայն  ես  այն  ժամանակ,

Երբ  ինձ  քեզանով  ներեն,  իմ  հոգյակ:

Չէ՞  որ  խելագարն, այդպես  են  ասում

Եվ  լիալուսինն  իրար  չէն  սազում

Վիշտն  ինձ  այնպես   է  մաշել,  օ,  այնպե¯ս

Որ  շուքիցս  անգամ  վախենում